Omgaan met woedeaanvallen van je hoogsensitieve kind

Je kind heeft een woedeaanval en het voelt alsof je met je rug tegen de muur staat. Even was er rust en het leek het goed te gaan, maar dan ineens heeft je zoon of dochter weer een uitbarsting. Je kind scheldt, gooit met spullen, gaat slaan of begint te schoppen.

Machteloos

Als ouder voel je je op zo’n moment machteloos. Zeker als dit vaak gebeurt en je aan het einde van je Latijn bent. Je komt in een negatieve spiraal terecht en reageert ook negatief op je kind als er niets aan de hand is. Dit is begrijpelijk, omdat als je moe bent het moeilijk is om positief te blijven. Terwijl je dit wel wil, want diep van binnen weet je dat je zoon of dochter vriendelijk en lief is.

De oorzaak van een woedeaanval bij hoogsensitieve kinderen

Woedeaanvallen kunnen ontstaan als er teveel prikkels binnenkomen en een kind niet in staat is om deze te verwerken. Hoogsensititieve kinderen zijn hier extra gevoelig voor, omdat zij prikkels intensiever verwerken dan anderen. Het ene hoogsensitieve kind trekt zich terug, een andere kind slaat om zich heen.

Uit het niets

Een uitbarsting lijkt soms uit het niets te komen, omdat de overprikkeling tijdens een langere periode kan opbouwen. Dit kan bijvoorbeeld in de klas komen door allerlei geluiden, fel licht, de stemming van de andere kinderen en van de leerkracht. Of thuis door ruzie met een broertje of zusje. Ook een combinatie van een feestje, een belangrijke voetbalwedstrijd en nog een cito-toets op school kan overprikkeling veroorzaken.

Te veel prikkels

Het ene moment heb je een kind dat aardig voor je is en graag met andere kinderen speelt. Het andere moment wordt je kind agressief. Je zoon of dochter heeft dan zoveel prikkels te verwerken gekregen, waardoor een woedeuitbarsting bijna onvermijdelijk is. Het kan om iets kleins gaan en vaak verwacht je het niet op dat moment.

Overprikkeling proberen te voorkomen

Als kinderen vaak overprikkeld zijn, is het belangrijk om grenzen te bepalen voor je kinderen. Kijk of je activiteiten kunt schrappen of dat je met school in gesprek kunt over wat er mogelijk is in de klas. Daarbij helpt een duidelijke planning vaak, zodat kinderen niet worden overvallen omdat ze ineens naar een feestje gaan. En yoga- of mindfulnessoefeningen kunnen helpen om beter om te gaan met prikkels.

De relatie met je kind

Helaas is het niet altijd mogelijk om woedeaanvallen te voorkomen, er zijn omstandigheden die moeilijk te beïnvloeden zijn. Waar je wel invloed hebt als ouder, is op de relatie die je met je kind hebt. Want zou het niet fijn zijn als je weer positief naar je kind kunt kijken? Als je niet de hele tijd je zoon of dochter hoeft te corrigeren? Dit kun je beïnvloeden door de manier waarop je reageert tijdens een woedeaanval en door naar de positieve kanten van je kind te kijken via complimenten.

Wat te doen bij een woedeaanval

Het is niet mogelijk om met je kind te communiceren tijdens een uitbarsting. Door de heftige emotie is je kind niet in staat om te begrijpen wat je zegt. Bij een gevaarlijke situatie haal je je kind hier rustig uit weg. Bijvoorbeeld als een kind een ander kind gaat slaan of als je kind glas breekt. Dit doe je door zo min mogelijk te zeggen. Als je iets wil zeggen zeg dan op rustige toon bijvoorbeeld: ‘Als je weer kalm bent, dan vind ik dat fijn.’

Omgaan met het gedrag

Besteed geen aandacht aan het negatieve gedrag, want alles dat aandacht krijgt dat groeit. Wel is het van belang om na een woedeuitbarsting positieve aandacht aan je kind te geven.

Begrip tonen

In mijn werk heb ik ook te maken met kinderen met woedeuitbarstingen. Ook bij Mia die hard met knuffels naar andere kinderen gooide, omdat ze iets niet wilde doen. Ik heb rustig de knuffels bij haar weggehaald en haar verder gelaten. Toen ze gekalmeerd was, zei ik tegen haar: ‘Ik heb het idee dat je vaak op je kop krijgt en dat je daarom boos bent.’ Dit bleek zo te zijn en ze ontspande zichtbaar door het begrip dat ik toonde. Daarbij gaf ik een compliment. ‘Ik zag dat je de vorige keer een goede tekening gemaakt had. Ik zou het fijn vinden als je dat nu weer wil doen.’ Vaak gaan kinderen hierdoor toch aan de slag met een opdracht waar ze eerder tegenaan schopten. De boosheid is er uit en ze hebben de rust om verder te gaan.

Complimentendagboek

Ik kan me voorstellen dat het lastig is om naar de positieve kanten van je kind te kijken in een periode met veel boosheid. Een complimentendagboek kan hierbij helpen. Hierin schrijf je elke dag drie complimenten, die je ook met je kind deelt. Door de complimenten ga je als vanzelf positiever naar je kind kijken. En vergeet vooral niet om ook een compliment aan jezelf te geven. Hoe goed je je kind steunt of juist hoe goed je even rust hebt genomen door wat voor jezelf te doen.

Hoogsensitieve complimenten

Als je bij het geven van complimenten ook let op de intense belevingswereld van je kind, krijgt hij of zij inzicht in de positieve kanten van hoogsensitief zijn. Voorbeelden van complimenten die bij hoogsentitiviteit passen zijn: ‘Je kan goed voor je broertje zorgen’ of ‘Je kan goed allerlei oplossingen voor een probleem bedenken’. De complimenten helpen je kind om meer zekerheid en zelfvertrouwen te krijgen. Op die manier zal het gedrag van je kind geleidelijk veranderen.

Extra ondersteuning nodig?

Wil je graag extra ondersteuning voor je zoon of dochter om uit de neerwaartse spiraal te komen? Ik kan hem of haar begeleiden om beter met de intense prikkels om te gaan, zodat er meer rust komt in jullie gezin. Neem hierover gerust contact met me op.

Hoogsensitief achter in de klas

In mijn praktijk komen vaak hoogsensitieve kinderen. Als je hoogsensitief bent, betekent dit dat je gevoelig bent voor prikkels en dat je deze op een intense manier verwerkt.

Gelukkig komt er steeds meer aandacht voor hoogsensitiviteit. Over wat er lastig aan is en ook wat er juist zo goed en fijn aan is, als je weet hoe je ermee om kunt gaan. Daarom wil ik hier de komende tijd een aantal blogs over schrijven. Over herkenbare situaties in het leven van een hoogsensitief kind, thuis of in de klas. Deze blog gaat over emotionele sensitiviteit.

foto jongen in de klas

Vooraan in de klas

Finn zit vooraan in de klas. De leerkracht vindt dat Finn vaak afgeleid is, daarom heeft ze hem vooraan gezet. Hierdoor zal hij minder afgeleid zijn, omdat hij niet meer ziet dat Julia haar staart ronddraait en dat Ezra met zijn voet zit te wiebelen. Hij zal zich zo beter kunnen concentreren. Het helpt helaas niet. Finn zit steeds achterstevoren en bovendien is zijn concentratie is er niet beter op geworden.

Overzicht

Dit komt omdat hij niet alleen ziet wat er gebeurt in de klas, hij voelt dit ook. Hij voelt dat een klasgenootje verdrietig is. Tegelijkertijd merkt hij dat er twee kinderen ruzie hebben, terwijl deze allebei stil op hun stoel zitten. Het is niet direct voor iedereen waarneembaar. Voor Finn wel, maar dan is het belangrijk dat hij overzicht heeft. Omdat hij voor in de klas zit, weet hij niet om welke kinderen het gaat. En dat is lastig, vooral boosheid kan voor Finn als een bedreiging aanvoelen, ook al is dit niet op hem gericht. Dat maakt dat hij zich omdraait, hij wil graag met zijn eigen ogen zien wie er boos is. Dan voelt hij zich veiliger.

Ruimte vol mensen

Zelf heb ik dit ook. Pasgeleden heb ik twee informatie-avonden gehad. Bij mijn dochter op het VO en bij mijn zoon op de basisschool. Op zo’n avond krijg je belangrijke informatie voor je kind, dus wil ik dat goed in me opnemen. Jarenlange ervaring en aanpassing maakt dat dat lukt.

Toch blijft het lastig om in een volle ruimte te zitten. Door de intense verwerking van emotionele prikkels, ben ik dan in een continue staat van alertheid. Als een konijntje in het bos, waar vossenogen achter elke struik blinken. Dit heb ik vooral met de mensen die achter me zitten, terwijl ik deze mensen niet ken en zij ook aan het luisteren zijn naar de informatie en niet op mij letten.

Dan overvalt me een onbestemd gevoel, ook al weet ik rationeel wat er gebeurt, toch kom ik doodmoe thuis van zo’n avond.

Ik begrijp het en toch…

Ik heb me de afgelopen jaren grondig verdiept in hoogsensitiviteit. Op het moment dat ik in de klas van mijn kinderen zit (of in een bioscoop, congreszaal of volle tram…) begrijp ik wat er gebeurt. Dat scheelt veel. Ik weet hierdoor dat het de sfeer is die ik oppik en dat het niet allemaal mijn eigen gevoelens zijn. Daardoor kan ik het daarna beter van me afzetten. Als kind wist ik dat niet. En Finn ook niet. Hij begrijpt niet wat hij allemaal voelt en weet daardoor ook niet welke gevoelens van hemzelf zijn en welke van iemand anders. Misschien heeft hij het idee dat hij zelf verdrietig is, terwijl Emma, die achter hem zit, verdrietig is omdat haar oma ziek is. Hij raakt in de war omdat hij net thuis vrolijk aan het ravotten was met zijn broertje en nu bijna moet huilen.

Achterin en oefenen met filteren

Voor Finn kan het helpen om achter in de klas te zitten. Zo kan hij alles overzien en zijn gevoel matchen met wat hij ziet. Ook is het belangrijk dat hij weet hoe het bij hem werkt. Dat hij geen filter heeft in het informatieverwerkingssysteem in de hersenen (Elke van Hoof) en dat het bij hem vooral om het verwerken van emoties gaat. Dat de meeste andere kinderen wel zo’n filter hebben. Het is belangrijk om op een bij de leeftijd passende manier uit te leggen hoe het werkt in hoofd en lijf. Verder is het daarbij goed om te zoeken naar manieren om je als kind op bepaalde momenten goed af te kunnen sluiten in de klas. Hierover volgt een andere blog!

De voordelen van de eigenschap van Finn

Op een dag kwam er een nieuw meisje in de klas, Anna. Finn zit intussen al een paar weken achteraan in de klas en voelt zich beter op z’n gemak. Met het gevolg dat zijn schoolwerk de laatste tijd verbeterd is. Het nieuwe meisje zit stijf rechtop op haar stoel en haar stem bibbert een beetje als de juf vraagt of ze haar naam wil zeggen. Finn springt van zijn stoel en loopt voorzichtig met zijn lievelingspotlood naar haar toe. Met het gevolg dat de juf Finn wil waarschuwen dat hij op zijn stoel moet blijven zitten. Voordat ze dat doet, ziet ze Anna ontspannen glimlachen. ‘Misschien wil je je naam op een blaadje schrijven,’ vraagt Finn. Het bleek dat Finn aanvoelde wat Anna nodig had, en hij reageerde instinctief. De juf laat ze die dag samen werken en Anna is snel gewend in de klas.

Janneke Luijkx is creatieve kindercoach en schrijfdocente. Zij begeleidt hoogsensitieve kinderen in haar praktijk in Wateringen of op de school van een kind.

Vanwege privacy redenen zijn de namen in deze blog gefingeerd.